szukaj
BIEGUNKA INFEKCYJNA u dzieci

BIEGUNKA INFEKCYJNA u dzieci

Streszczenie:

Ten wpis został zainspirowany  wizytą małej pacjentki, która przyszła do mnie ponieważ miała biegunkę od kilku dni. Była 2 dni wcześniej u lekarzai  w leczeniu dostała Nifuroxazyd, Zinecef w formie zastrzyków domięśniowych oraz Enterol. W tym artykule zebrałem wszystkie najważniejsze i najbardziej aktualne zalecenia i informacje opierając się na najbardziej wiarygodnych badaniach naukowych ale także opinii autorytetów z danej dziedziny.Biegunki u dzieci to temat bardzo częsty i na pewno warto być świadomym co jest przyczyną i jakie powinno być postępowanie w danej sytuacji. Do 5 roku życia każde dziecko prawdopodobnie przejdzie biegunkę przynajmniej raz.

Co to jest biegunka

U dziecka w każdym wieku i bez względu na sposób odżywiania biegunkę rozpoznajemy, gdy:

  • oddaje znacznie (często dwukrotnie) większą niż zazwyczaj liczbę stolców dziennie 
  • zmienia się charakter stolców (są one wodniste lub półpłynne)
  • stolce dziecka zawierają śluz, krew lub ropę.

Według definicji Światowej Organizacji Zdrowia biegunkę rozpoznaje się wtedy, jeśli niemowlę karmione sztucznie oddaje 3 lub więcej luźnych lub wodnistych stolców w ciągu 24 godzin. Nie dotyczy to jednak niemowląt karmionych wyłącznie piersią, mogą one bowiem oddawać kilka, a nawet kilkanaście stolców na dobę. U tych dzieci biegunkę rozpoznajemy dopiero wtedy, kiedy zwiększa się nagle częstość oddawania stolców lub zmienia wyraźnie ich charakter.

Mój synek ma już 3 dni biegunkę? Czy powinnam się martwić ?

Sam czas trwania nie powinien być powodem zmartwienia, ważny jest przede wszystkim stan zdrowia dziecka i poziom jego odwodnienia.

Przy odpowiednim postępowaniu (nawadnianie!), w większości przypadków ostra biegunka zakaźna, zarówno wirusowa, jak i bakteryjna, ustępuje samoistnie w ciągu 5—7 dni. Wymioty towarzyszące biegunce utrzymują się zwykle przez 1—2 dni.

Jak mogę pomóc dziecku z biegunką w domu, zanim udam się do lekarza?? 

Ważne żeby nie zwlekać z działaniem. U dzieci może dojść do odwodnienia szybciej niż u dorosłych dlatego nie bójcie się i jak tylko pojawią sie pierwsze objawy powinniście :

  • podawać dziecku doustnie płyny w większej ilości niż zwykle, tak, aby zapobiec odwodnieniu. Można spokojnie nawet bez konsultacji z lekarzem rozpocząć podawania DPN (doustne płyny nawadniające ) – popularnie zwanych elektrolitami
  • żywić dziecko tak samo, jak przed wystąpieniem biegunki (oczywiście nie podajemy słodyczy) 
  • podawać dziecku probiotyki (to bakterie, które mają dobroczynny wpływ na organizm) 
  • obserwować, czy u dziecka nie pojawiają się objawy odwodnienia (o objawach odwodnienia napiszę za chwilkę) 

Jakie leki są najskuteczniejsze w leczeniu biegunki?

Tu nie ma żadnych wątpliwości w dostępnych i aktualnych wytycznych nic się nie zmieniło. 

  1. Podstawową metodą leczenia i profilaktyki odwodnienia w przebiegu ostrej biegunki infekcyjnej jest nawadnianie doustnymi płynami glukozo-elektrolitowymi (doustnymi płynami nawadniającymi – DPN). Ich zadaniem jest nie dopuścić do odwodnienia , które jest najczęstszą przyczyną hospitalizacji u dzieci z biegunką . 
  2. Istnieją także bardzo wiarygodne dowody potwierdzające skuteczność bakterii probiotycznych ale tylko konkretne szczepy:
  • Lactobacillus rhamnosus GG np. Dicoflor
  • S. boulardii np. Enterol
  1. Wyniki wielu ważnych i przeprowadzonych na dużej grupie dzieci  dowodzą, że smektyn dwuoktanościenny (np. SMECTA ) stosowany łącznie z nawadnianiem doustnym zwiększa o około 60% szansę na wyleczenie w 3. dniu choroby.
  2. Racekadotryl (n p. Hidrasec )  jest lekiem przeciwwydzielniczym. Jego działanie przeciwbiegunkowe polega na zmniejszeniu wydzielanie wody oraz elektrolitów do światła jelita. To lek, który w Polsce dostępny jest od 2013 r. Z analizy danych i przeglądu badań naukowych wynika,że   u pacjentów którzy stosowali ten lek w porównaniu z grupą osób nie leczonych tym preparatem, stwierdzono 2-krotnie większą szansę na powodzenia leczenia.

W przypadku podejrzenia biegunki infekcyjnej unikamy preparatów loperamidu – to bardzo często reklamowany preparaty , niestety zwalniają eliminację patogenu.

Tradycyjne środki (np. węgiel aktywowany) nie działają, zatem nie powinno się ich stosować

Moje dziecko nie chce wypić elektrolitów. Co robić?

Zamiast elektrolitów możnecie podać także inne powszechnie dostępne płyny (np. wodę, herbatę, zupy) ale Pamiętajcie jednak aby dodać do nich chociaż niewielką ilość soli. To zdecydowanie zwiększy wchłanianie wody z jelit.

Czy Coca-cola i paluszki to dobry pomysł?

Przyznam , że to pytanie słyszę zbyt często dlatego zdecydowanie i kategorycznie odpowiadam. NIE.

Dzieciom z ostrą biegunką nie dawajcie coca-coli ani innych napojów gazowanych czy też soków owocowych, które ze względu na dużą zawartość sacharozy lub innych cukrów (np. sorbitolu) są hiperosmolarne i mogą wywołać biegunkę osmotyczną

Czy w trakcie trwania biegunki u dzieci trzeba stosować specjalną dietę?

Dziecko z biegunką powinno otrzymywać takie same pokarmy, jakie spożywało przed jej wystąpieniem. Żadnego uzasadnienia nie ma głodówka lub unikanie pokarmów. 

niemowlę jest karmione piersią, przez cały okres trwania biegunki kontynujcie karmienie naturalne. U niemowlęcia karmionego sztucznie mlekiem modyfikowanym można kontynuować jego podawanie .  

U dzieci starszych należy stosować taką samą dietę, jak przed wystąpieniem biegunki. Udowodniono, że prawidłowe żywienie w biegunce zapobiega niedoborom energetycznym oraz sprzyja regeneracji nabłonka jelitowego czyli przyspiesza zdrowienie. 

Czy to biegunka bakteryjna czy wirusowa??

Jest kilka cech , które mogą pomóc w rozpoznaniu. 

Biegunki bakteryjne występują najczęściej  przy niedostatku higieny oraz w złych warunkach sanitarnych. Bakterie to częsta przyczynę biegunek w krajach rozwijających się, gdzie panują gorsze warunki sanitarne a klimat jest cieplejszy. Bakterie w takich warunkach czuję się jak u siebie w domu i szybko się namnażają.

W krajach rozwiniętych przeważają jednak infekcje wirusowe dlatego Z wymienionych powodów biegunki bakteryjne są najczęstszymi biegunkami podróżnych. Ze względu na fakt, iż bakterie wywołujące biegunki  umiejscawiają się głównie w jelicie grubym, dlatego stolce w biegunkach bakteryjnych zwykle są: 

  • niezbyt obfite, 
  • mogą zawierać patologiczne domieszki, takie jak śluz, ropę lub krew. 

Biegunki bakteryjne przenoszą się drogą pokarmową i są zdecydowanie mniej zaraźliwe niż biegunki wirusowe. Niezależnie od rodzaju wirusa przebieg ostrej biegunki wirusowej jest podobny 

  • nagłym wystąpieniem wymiotów i/lub biegunki, którym 
  • mogą towarzyszyć gorączka i inne objawy, takie jak
  • nudności, kurczowe bóle brzucha, 
  • brak apetytu
  • złe samopoczucie. 

W odróżnieniu od biegunek o etiologii bakteryjnej, stolce w biegunkach wywołanych przez wirusy zwykle mają 

  • charakter wodnisty, 
  • są obfite 
  • najczęściej nie zawierają patologicznych domieszek, takich jak śluz czy krew. 

Dość charakterystyczne dla biegunek wirusowych są wymioty, które rzadko towarzyszą biegunkom bakteryjnym. Jak leczyć biegunki bakteryjne? Czy można stosować nifuroksazyd lub antybiotyki? Czy to wirus czy bakteria spowodowała biegunkę, aktualne wytyczne opracowane na podstawie wiarygodnych badań, w większości przypadków nie zalecają stosowania leków przeciwbakteryjnych.

Co do Nifuroxazydu, który nadal jest bardzo często stosowany, nie ma żadnego merytorycznego uzasadnienia takiego leczenia. Po prostu udowodniono, że zastosowanie tego leku w trakcie biegunki nie ma żadnego pozytywnego wpływu na jej przebieg. Na świecie praktycznie się go nie stosuje , pora na nas 🙂 

Zalecenia dotyczące stosowania antybiotyków w biegunkach o etiologii infekcyjnej podkreślają, że w większości przypadków taka terapia przeciwdrobnoustrojowa jest niepotrzebna. W wytycznych dokładnie określono sytuacje wymagające zastosowania takiego leczenia. 

Należą do nich: 

  • empiryczna antybiotykoterapia( w przypadkach zakażeń zagrażających życiu istnieje konieczność bezzwłocznego podania leków.)  biegunki przebiegającej z temperaturą >38°C oraz współwystępowaniem co najmniej jednego z takich objawów, jak: świeża krew w stolcu, duża liczba leukocytów lub dodatni wynik testu na obecność laktoferyny w stolcu( należy najpierw wykonać badania stolca żeby podjąć decyzję w tym przypadku. Badania te są niestety nierefundowane więc w praktyce ten punkt można ograniczyć do występowania krwi w stolcu)
  • biegunka u niemowląt
  • umiarkowana lub ciężka postać biegunki podróżnych, ponieważ antybiotyki mogą skracać czas jej trwania.

Antybiotyki zalecane są też w przypadku potwierdzonej czerwonki bakteryjnej i cholery, w ciężkiej salmonellozie przebiegającej z wysoką gorączką i innymi objawami ogólnymi, w salmonellozie u chorych z grupy zwiększonego ryzyka uogólnionego zakażenia niezależnie od przebiegu choroby oraz w przypadku biegunki wywołanej przez pałeczki Yersinia u chorych z grupy zwiększonego ryzyka uogólnionego zakażenia. 

Warto podkreślić, że nieracjonalne stosowanie antybiotyków może zwiększyć ryzyko przewlekłego nosicielstwa w przypadku zakażenia pałeczką Salmonella oraz zwiększa ryzyko wystąpienia działań niepożądanych (np. biegunki poantybiotykowej).

Objawy które wymagają pilnej konsultacji z lekarzem

  • suchy język
  • wybitnie wzmożone pragnienie
  • zapadnięte gałki oczne
  • płacz bez łez
  • rzadkie i skąpe oddawanie moczu
  • chrypka aż do bezgłosu
  • zaburzenia stanu świadomości (np. rozdrażnienie, apatia, senność)
  • liczne, wolne, tryskające stolce, co wiąże się dużą utratą płynów
  • intensywne wymioty
  • gorączka >38°C u niemowląt 39°C u dzieci starszych
  • stolce z krwią

Postanowiłem, że na końcu każdego artykułu będzie streszczenie i najważniejsze zdania. Dajcie znać czy Wam to się przyda.

WAŻNE INFORMACJE

  • Przy odpowiednim postępowaniu (nawadnianie!), w większości przypadków ostra biegunka zakaźna, zarówno wirusowa, jak i bakteryjna, ustępuje samoistnie w ciągu 5—7 dni
  • Do 5 roku życia każde dziecko prawdopodobnie przejdzie biegunkę przynajmniej raz.
  • Podstawową metodą leczenia i profilaktyki odwodnienia w przebiegu ostrej biegunki infekcyjnej jest nawadnianie doustnymi płynami glukozo-elektrolitowymi (doustnymi płynami nawadniającymi – DPN).
  • unikamy preparatów loperamidu – to bardzo często reklamowany preparaty , niestety zwalniają eliminację patogenu.
  • Tradycyjne środki (np. węgiel aktywowany) nie działają, zatem nie powinno się ich stosować
  • dziecko z biegunką powinno otrzymywać takie same pokarmy, jakie spożywało przed jej wystąpieniem. Żadnego uzasadnienia nie ma głodówka lub unikanie pokarmów. 
  • Czy to wirus czy bakteria spowodowała biegunkę, aktualne wytyczne opracowane na podstawie wiarygodnych badań, w większości przypadków nie zalecają stosowania leków przeciwbakteryjnych.
  • Zalecenia dotyczące stosowania antybiotyków w biegunkach o etiologii infekcyjnej podkreślają, że w większości przypadków taka terapia przeciwdrobnoustrojowa jest niepotrzebna.
  • Co do Nifuroxazydu, który nadal jest bardzo często stosowany, nie ma żadnego merytorycznego uzasadnienia takiego leczenia.

Bracia Rodzeń

udostępnijFacebook
Dołącz do dyskusji

Bracia Rodzeń – Lekarze dla przedszkolaków

#zdroweNIEjedzenie to potężne narzędzie w leczeniu chorób metabolicznych( insulinooporność, cukrzyca T2, otyłość, stłuszczenie wątroby i wiele innych). Nauczymy Ciebie jak je stosować i zdrowo żyć.

Bracia Rodzeń

Śledź nas

Nasze media społecznościowe są super